SAFSATA ANSİKLOPEDİSİ

Akıl yürütme hataları hakkında yazdığım kitabın yeni hali bitti, ve daha önemlisi, sonunda iflas etmeyen veya ülkeden kaçmayan bir yayıncı buldu, sözleşme yapıldı. Şubat 2019’da basılmış olacak.

E-book haklarını sakladım (hayatta bulamazsınız), dolayısıyla erişemeyenlere buradan satacağım. “Satacağım” diyorum çünkü benim gönlümde olan bağış bazlı sunma fikri, bugüne kadar gördüğüm tüm yayıncı sözleşmelerine aykırıydı. Piyasa şartlarına göre makul bir fiyattan satmak zorundayım. Olabilecek en makulü neyse o olacak.

Ne Hakkında? 

"Eleştirel düşünme, inanç, tartışma, psikoloji, propaganda, manipülasyon, aşk, şevhet, intikam, kısacası reytingler için gerekli her şeyi içeren bir dizi bu. İlk bölümün konusu akıl yürütme hataları (logical fallacies). Bilerek "mantık hataları" demiyorum, çünkü safi mantık bu konunun ufak bir kısmı, asıl cümbüş onun ötesinde.”

Neden Önemli?

“Genelde bu soruya, toplumsal faydalara işaret eden idealist cevaplar verilir: Daha sağlıklı bir tartışma kültürü, daha bilinçli bir seçmen kitlesi, daha objektif bir medya, daha az Yiğit Bulut…

Oysa benim memleketi kurtarmaya niyetim yok. Memleketin de kurtulmaya niyeti yok zaten. Ekmekten başka beklentisi olmayanların, güçten başka gayesi olmayanlar tarafından yönetildiği yerlerde, iyi akıl yürütebilmek işe yaramaz bir süpergüç gibi kalıyor.

Esas mesele aklımızı kullanarak, onun zaaflarını keşfetmek. Yani Delfi'deki Apollon tapınağının girişinde 2500 senedir kazılı olan öğüdü yerine getirmek: Kendini Tanı!"

Kim Okumalı?

"Kapitalist yanımın bu soruya cevabı: herkes ve yedi sülaleleri. İdealist yanımın cevabı ise öğretmenler ve liseli ergenler. İyi düşünmek, zekaya kıyasla daha önemli ve daha kolay öğrenilebilir bir yetenek."

Ne Zaman ve Nerede İşimize Yarayacak?
 

"Eskiden ortalama bir mağara adamı (homo analogus), hayatı boyunca kaç farklı kişiyle tartışıyordu? Ailesi ve kahvedekiler dışında belki hiç kimseyle. Mezun olduktan sonra kaç sayfa yazı yazıyordu? Bir iki mektup ve bayram tebriği dışında muhtemelen hiç. Ananem hayatının son 50 senesinde 50 satır bile yazmamış olabilir.

Sosyal medya ise bize iki yönlü bir platform ve yaklaşık iki yüzer tane fahri doktora verdi. Bu kadar bağlantılı bir Dünya'da, sürekli kendimizi sorgulamak imkansız. Fakat, en azından önemli konularda, iyi niyetli insanlarla verimli tartışabilmemiz, verimsiz olacağı belli diyalogları da uzaktan tanıyıp yolumuzu değiştirebilmemiz bir zorunluluk."

Nasıl Kullanılmalı?

"Amacımız hataları ezberleyip, yeri geldiğinde "demin ad hominem yaptın ve şimdi sevgilim gelip seni dövecek" demek değil. Hastaneye gittiğinizde doktorun tek işinin, semptomlarınızın Latince isimlerini söyleyip, sizi eve geri yollamak olduğunu düşünsenize. Asıl mesele o semptomları yorumlamakta.

Bir akıl yürütme hatasının kök nedeni nedir? Niye bu kadar yaygın? "Hata" olmaktan çıkıp makul olduğu durumlar var mı? Wikipedia tanımlarında bulamayacağınız şeyler bunlar. O yüzden, kuru kuruya bir derleme yapmak yerine, temel kavramları birbiri üstüne inşa eden ufak hikayeler yazmak çok daha eğlenceli oldu." 

***
 

Eylemlerimiz sürecek. Bu kitap, bir serinin ilk kısmı sadece. Duyurulardan haberdar olmak ve e-book haline herkesten önce ulaşmak için email listesine yazılın.

"p'ler q'lar, or'lar morlar, neither nor'lar,
kimin umrunda arkadaş bunlar.
if'le iff olunmaz, mantık her şeyi açıklamaz, tümdengelen tümevaramaz,
bu bilgiler gerçek hayatta bir halta yaramaz."

- New York Times book review