Amerikan Yargıcından Demokrasi, Türk Yargıcındansa Hayat Dersi

Amerikan Yargıcından Demokrasi, Türk Yargıcındansa Hayat Dersi

ABD vatandasi olurken duzinelerce milletten insanla topluca yemin torenine katilmistim. Gariban El Salvadorlusu da vardi, CEO kilikli Hollandalisi da, Etiyopyali ogretmeni de (aslinda mesleklerini bilmiyorum, beyaz adami hemen CEO yaptim) 

Hakim geldi, minyon bir kadindi, "gunaydin arkadaslar" dedi. 200 kisi birden ayaga kalkip "SAGOL" diye bagirdik. Sonra bize guleryuzlu bicimde yaptigi hosgeldin konusmasinda iki seye parmak basmisti:


1) Etrafiniza bakin. Bu kadar degisik insanla hep ayni fikirde olmayacaksiniz, kizabilirsiniz ama kimseyi susturma hakkiniz yok. Kimsenin de sizi susturmaya hakki yok, ozellikle de devletin.

2) Oy verebilmek icin hemen bugun kayit olun. Fakat secimlerin disinda, ozellikle gocmenler olarak, bu toplumun ve demokrasinin surekli bicimde aktif bir parcasi olmaniz cok onemli, aksi halde ulke sadece sizi degil sizden sonraki nesilleri de kaybetmis olur.


Gercekci bakarsak ABD'nin demokrasi ve katilimcilik hakkinda yapisal sorunlari var (ulkenin buyuklugu, iki parti sistemi, secim bolgelerini surekli degistirme, secim kampanyasi finansmaninin seffaf olmamasi, vs) ve bu yuzden sistem karsiti hareketler basarili olamayabiliyor Occupy Wall Street orneginde oldugu gibi. 

OECD'nin Civic Engagement siralamasi. Secimlere katilim gibi etmenler yuzunden Turkiye epey yukarda (Zaten civic engagement OECD kategorilerinde iyi oldugumuz tek yer) 

OECD'nin Civic Engagement siralamasi. Secimlere katilim gibi etmenler yuzunden Turkiye epey yukarda (Zaten civic engagement OECD kategorilerinde iyi oldugumuz tek yer) 

Fakat bir yandan da baskanindan hakimine, bircok otorite sahibi insan, otoritenin surekli sorgulanabilir olmasi gerekliligini icsellestirmis. Dahasi, bir hareketin "siyasallasmasinin" kufur olmadigini, bilakis demokrasi icinde yasayan bireyin tanim itibariyle siyasal bir varlik olmasi gerektigini kavramis. Bu yuzden de hukumet karsiti hareketler basarili olabiliyor Tea Party orneginde oldugu gibi ve bunlari "disardan mudahale" olarak betimlemek kimsenin aklina gelmiyor.

Gercekci analizin getirdigi kotumserlik, bu ideallerin yasadigini gormekle bir nebze azaliyor. 220 senedir darbesiz bicimde otoritenin devamliligini saglayan bir gelenegin en ust makamlari vatandaslarina "demokrasi sandiktan ibaret degildir, siyaset de siyasi partilerin sinirlari icine hapsedilemez" diyor... hem de ozellikle daha 5 dakika once yemin etmis vatandaslarina.

Washingpost'tan: Kesintisiz sivil iktidar transferi. Ingiltere'de ardi ardina 73 tane hukumet degismis sorunsuz bicimde

Washingpost'tan: Kesintisiz sivil iktidar transferi. Ingiltere'de ardi ardina 73 tane hukumet degismis sorunsuz bicimde

Peki benim dogumumdan beri vatandasi oldugum ulke bana hangi ideallerden bahsediyor, otorite hangi guzel seyi temsil ediyor? 

Sifir. Yuceltilen tek sey guc. Pratikte zaten boyle ama soylev de bunu mesrulastirmaya yonelik. Bu ugurda gelistirilen basit formuller:

  1. demokrasi = sandik
  2. mesru muhalefet alani = muhalefet partileri
  3. bu alan disinda hukumet karsiti soylem/eylem = rejim karsitligi/darbe girisimi
  4. bu alan disinda hukumet lehine soylem/eylem = guvenoyu
  5. sandik + guvenoyu > anayasal haklar

Bugun Carsi Grubu'nun uyelerinin de aralarinda oldugu 35 kisi Gezi'deki rolleri nedeniyle darbe girisimi ile suclandi

Bugun Carsi Grubu'nun uyelerinin de aralarinda oldugu 35 kisi Gezi'deki rolleri nedeniyle darbe girisimi ile suclandi

Isin ironik tarafi, herkesin mutemadiyen "siyasallasmasinin" ana nedeni, normalde hukumetle alakasi asgari olmasi gereken kurumlarin bagimsiz olmayislari. Yani universiteler, taraftar gruplari, sendikalar, turlu sivil toplum orgutleri durduk yere "bilmemne partisini tutalim" dedikleri icin degil, polis siddeti, cevre katliami, isci guvenligi, medyanin bagimsizligi gibi konularda tepki gosterdikleri icin siyasallasmis addediliyorlar. Cunku her bir konunun hukumette karsiligi var, hukumet safini belli etmis. Ornegin polis siddeti hakkindaki gorusler bir anda hukumet guvenoylamasina donusuyor.

Duble ironik kisimsa, en cok siyasallasmamasi gereken kurum olan yarginin siyasallasmasinin "kuvvetler ayriligi ayak bagidir" yaklasimiyla normallestirilmesi. 

Bu haliyle yargi, polisi asiri siddet kullanmakla yargilayacak degil, "siyasi parti disi muhalifleri" yargiliyor. Onlari vandallikla suclamakla da yetinmiyor, rejime zerre somut tehlike arzetmeyen telefon konusmalarini baz alarak darbe girisimciligi ile yargiliyor. Iddianameyi teror savcisi hazirlamis, istenen ceza agirlastirilmis muebbet. 

Bize nutuk atan hakim ile, su davaya bakacak hakimler, savcilar, bir mesleki konferansta biraraya gelseler ne konusabilirler, ortak ne noktalari olabilir?


ABD vatandasligi torenindeki nutuk sonrasi karisik duygular duymustum: Bu devasa sistem bana benimseyebilecegim birtakim evrensel degerler sunarken, ayni zamanda sucluluk duyacagim bir ton yuku de beraberinde getiriyordu.

Eger tersini yapiyor olsaydim, yani ABD dogumlu biri olarak sonradan Turk vatandasligina geciyor olsaydim ne duyacaktim? Yani guneyde guzel denize girip guzel yemekler yiyecegini hayal eden ingiliz emeklisinin duygularindan bahsetmiyorum, o ulkeye aidiyetle ilgili neler duyacaktim, neyi benimseyebilecektim bir yabanci olarak? Bir hakimimiz cikip, yanyana oturan sii bir garibanin da, ateist ceo'nun da, katolik ogretmenin de ciddiye alabilecegi bir konusma yapabilecek miydi?

Yukardaki "eskiden beri vatandasi oldugum ulkenin otoritesi bana hangi ideallerden bahsediyor" sorusuyla ayni kapiya cikiyor bu.

Cemaat, Torba Yasa, Oyun Teorisi...Hepsini bağladım ama memleket hala kurtulmadı

Cemaat, Torba Yasa, Oyun Teorisi...Hepsini bağladım ama memleket hala kurtulmadı